-تهران - کوی نصر - خیابان علالی غربی (پیروزی) -پلاک ۱۱۵- طبقه دوم - واحد۳ | تلفکس :۹ - ۸۸۴۸۶۷۷۸ | ۸۸۲۵۹۷۹۳ مشاوره رایگان : ۰۹۱۲۱۰۰۱۷۶۳

تلفکس :۹ - ۸۸۴۸۶۷۷۸ | ۸۸۲۵۹۷۹۳ مشاوره رایگان : ۰۹۱۲۱۰۰۱۷۶۳

مشاوره رایگان

۰۹۱۲۱۰۰۱۷۶۳

زلزله چیست؟

زلزله چیست؟

زمانی که صفحات پوسته زمین در ناحیه گسل، دچار از هم گسیختگی می‌شوند و نسبت به یکدیگر جابه‌جا می‌شوند، انرژی ذخیره شده در آن‌ها به سرعت و طی مدت زمانی کوتاه آزاد می‌شود که منجر به لرزیدن و جنبش زمین می‌شود. به این پدیده زلزله می گویند.

شنبه 23 آذر 1398 ساعت 11:43

مقاوم سازی ساختمان‌ها موضوعی مهم در بحث ساخت‌وسازهای این روزهاست؛ به دلیل گسل‌های زیادی که در کشور ما وجود دارد، اهمیت به این بحث امری طبیعی است، برای آگاهی بیشتر ابتدا باید بدانیم بلایای طبیعی مانند زلزله چیست؟

 

زلزله چیست؟

 

تاکنون در رابطه با تأثیر مخرب انسان‌ها بر روی محیط زیست و دشوار کردن شرایط زندگی خود انسان و نیز سایر موجودات ساکن کره زمین به کرات صحبت شده است، به عبارتی بلایایی که به دست خود انسان بر سر کره زمین و ساکنان آن وارد آمده است. همچنین در رابطه با جنگ‌های انسانی که بشر تنها مسبب آن‌ها است اطلاعات کافی داده شده است. در کنار این بلایای انسان‌ساز، بلایای طبیعی نیز وجود دارند که بسته به شدت و بزرگی‌شان می‌توانند خسارات مالی و جانی و قربانیان متعددی را به جا بگذارند. از جمله این بلایای طبیعی می‌توان به آتش‌فشان‌ها، زمین‌لرزه‌ها و سیل‌ها و ... اشاره کرد.

کشور ما ایران از جمله مناطقی است که تحت عنوان منطقه زلزله‌خیز از آن یاد می‌شود. صفحات گسل‌های متعددی که در کشور ما وجود دارد، گاهی شروع به حرکت می‌کنند که به دنبال آن انرژی ذخیره شده در مرکز زمین آزاد می‌شود و زلزله‌هایی با شدت‌های متفاوت به وقوع می‌پیوندد؛ بنابراین، زمین‌لرزه‌ها که بلایای طبیعی محسوب می‌شوند خسارات و صدمات مالی و جانی فراوانی به مردم تحمیل می‌کنند. به همین دلیل است که به این پدیده طبیعی توجه ویژه‌ای می‌شود و تحقیقات در زمینه پیش‌بینی وقوع زمین‌لرزه‌ها، محاسبه بزرگی ریشتر آن و دستیابی به اطلاعات کامل‌تر و جامع‌تر از آن روز به روز در حال گسترش می‌باشد. برای همه افراد لازم است که با این پدیده طبیعی تا حد امکان آشنا شوند و بدانند که زلزله چیست و چگونه به وجود میاید و نیز بدانند که در هنگام وقوع زلزله چه اقداماتی را لازم است انجام دهند تا خود و خانواده خود را از هر گونه آسیب در امان نگه دارند.

 

 

نحوه شکل گیری زلزله چیست

 

 

نحوه شکل گیری زلزله چیست؟

 

زمانی که صفحات پوسته زمین در ناحیه گسل، دچار از هم گسیختگی می‌شوند و نسبت به یکدیگر جابه‌جا می‌شوند، انرژی ذخیره شده در آن‌ها به سرعت و طی مدت زمانی کوتاه آزاد می‌شود که منجر به لرزیدن و جنبش زمین می‌شود. به این پدیده زلزله می گویند. نام‌های دیگر زلزله، زمین‌لرزه و بومهن می‌باشد. به عبارت ساده‌تر، هنگامی که انرژی از قسمت‌های مرکزی کره زمین به سمت پوسته زمین حرکت می‌کند و به طور ناگهانی در سطح زمین آزاد می‌شود، زمین‌لرزه به وقوع می‌پیوندد که باعث لرزش و ارتعاش در سطح زمین می‌شود.

 

کانون زمین‌لرزه:

 

همان‌طور که گفتیم انرژی از مرکز کره زمین به سمت پوسته می آید و از آن خارج می‌شود در نتیجه امواج ارتعاشی در سطح زمین ایجاد می‌کند. مرکز اصلی زمین‌لرزه که منشأ آزاد شدن انرژی است، هایپوسنتر (کانون زلزله) گفته می‌شود و نقطه بالای کانون زلزله در سطح زمین را مرکز سطحی زلزله می‌نامند.

 

زلزله‌سنج (لرزه‌نگار):

 

پس از انجام تحقیقات متعدد در زمینه زلزله، محققان توانستند وسیله‌ای برای ثبت زلزله نوآوری کنند که به نام زلزله‌سنج یا لرزه‌نگار خوانده می‌شود. لرزه‌نگار می‌تواند بزرگی یک زلزله را ثبت کند. میزان بزرگی زلزله با میزان انرژی آزاد شده متناسب است و با واحد ریشتر اندازه‌گیری می‌شود. به طور معمول زلزله‌های با شدت کوچک‌تر از سه ریشتر، محسوس نیستند و زلزله‌های با بزرگی بیشتر از شش ریشتر باعث به بار آمدن خسارت‌ها و تلفات فراوانی می‌شوند.

 

عوامل مؤثر بر میزان تخریب ناشی از زلزله چیست

 

حال که دانستیم زلزله چیست و چگونه رخ می‌دهد، لازم است در مورد پارامترهایی که بر میزان تخریب ایجاد شده ناشی از حدوث زمین‌لرزه اثر می‌گذارند، نیز اطلاعات داشته باشیم و با این عوامل آشنا شویم تا بتوانیم برای انجام مقاوم‌سازی ساختمان‌ها و کاهش خسارات، راهکارهایی مناسب به کار ببندیم. علاوه بر اندازه و شدت انرژی تخلیه شده که با واحد ریشتر بیان می‌شود، فاکتورهای متعدد دیگری نیز بر میزان تخریب ایجاد شده تأثیر دارند. فاصله کانون مرکزی زلزله تا سطح زمین، عامل تأثیرگذاری است که هر مه بیشتر باشد، خرابی کمتری به بار میاورد، جهت لرزش طی زمین‌لرزه که میتواند عمودی یا ضربه‌ای باشد و نیز نوع طول موج لرزش که به معنای فاصله جابجایی مکانی در هر لرزش می‌باشد، از جمله عوامل دیگری هستند که بر میزان خرابی به بار آمده توسط زمین‌لرزه تأثیر می‌گذارند.

 

 

انواع امواج زلزله چیست

 

 

انواع امواج زلزله چیست

 

امواج زلزله سه نوع می‌باشد که شامل امواج p و s و امواج سطحی می‌باشد. موج p موجی است که ابتدا به سطح زمین میرسد و تحت عنوان امواج فشاری یا طولی خوانده می‌شود. این امواج از نوع ضربه‌ای هستند و موافق با جهت انتشار باعث ایجاد لرزش می‌شوند مانند آن چه در بازی کشیدن طناب اتفاق میفتد. سرعت موج p در پوسته زمین حدوداً یک و نیم تا هشت کیلومتر در ثانیه است. امواج s که با نام امواج قیچی نیز خوانده می‌شوند، همانند آن چه در حین تکاندن سفره رخ می‌دهد، در جهت عمود بر انتشار باعث ایجاد لرزش می‌شوند. سرعت این امواج ۱.۷ بار کمتر از سرعت امواج p است. ویژگی موج قیچی آن است که نمی‌تواند از مایعات از جمله آب یا سنگ مذاب عبور کند.

 

زمین‌لرزه‌های طبیعی و مصنوعی:

 

به طور کلی به هر گونه ارتعاشی که موجب ایجاد امواج لرزشی در سطح زمین شود، زمین‌لرزه می گویند. خواه این ارتعاش پدیده‌ای طبیعی باشد و در نتیجه حرکت گسل‌ها ایجاد شود و خواه پدیده‌ای مصنوعی بوده و انسان‌ها باعث ایجاد آن شده باشند. با این‌که اغلب زلزله‌ها در نتیجه حرکت پوسته زمین و تخلیه انرژی مرکزی کره زمین ایجاد می‌شوند اما عوامل دیگری همچون فعالیت‌های آتش‌فشانی کوه های آتش‌فشان، ریزش کوه‌ها، انفجارهایی که گاها در معادن رخ می‌دهد و نیز آزمایش‌های هسته‌ای می‌توانند به صورت مصنوعی باعث ایجاد زمین‌لرزه و امواج ارتعاشی در سطح زمین شوند.

 

تفاوت سونامی و زلزله چیست

 

همان گونه که تاکنون در رابطه با این که زلزله چیست و نیز نحوه رخ دادن آن سخن گفتیم، دانستیم که زمانی که امواج ارتعاشی زلزله در سطح زمین منتشر می‌شوند، زلزله ایجاد می‌شود. حال اگر مرکز وقوع زمین‌لرزه در بستر دریاها و اقیانوس‌ها باشد و بزرگی و شدت انرژی تخلیه شده زیاد باشد و نیز بستر دریا دچار تغییر شکل ناگهانی و زیاد شود، زلزله‌ای در دریا رخ می‌دهد که به آن سونامی می گویند. سونامی‌ها معمولاً در زلزله‌های با بزرگی بیشتر از هشت ریشتر اتفاق میفتند.

 

 

تفاوت سونامی و زلزله چیست

 

 

نحوه آزاد شدن انرژی زلزله چیست

 

 ممکن است به همراه یک زلزله، پیش‌لرزه و پس‌لرزه‌هایی نیز اتفاق بیفتند که رخ دادن آن‌ها وابسته به نحوه تخلیه شدن انرژی در طول زلزله است.

 

  • پیش‌لرزه: گاهی اوقات یک یا زمین‌لرزه قبل از وقوع زلزله اصلی رخ می‌دهد که به آن پیش‌لرزه گفته می‌شود. پیش‌لرزه‌ها بزرگی و شدت کمتری نسبت به لرزه اصلی دارند یعنی از آن خفیف‌تر هستند و نیز با نزدیک شدن به زمان وقوع لرزه اصلی تعداد این پیش‌لرزه‌ها افزایش میابد.
  • زلزله اصلی: در طول زلزله اصلی، بخش عمده انرژی ذخیره شده به طور ناگهانی آزاد می‌شود، به همین دلیل لرزش اصلی، بیشترین خرابی را به بار میاورد.
  • پس‌لرزه: پس از وقوع لرزه اصلی، لرزه‌هایی با شدت و بزرگی کمتر رخ می‌دهند که به آن‌ها پس‌لرزه گفته می‌شود. منشأ پس‌لرزه‌ها از حول و حوش کانون اصلی زمین‌لرزه است و حتی ممکن است تا سال‌ها بعد از وقوع زمین‌لرزه اصلی، رخ دهند با این حال معمولاً پس‌لرزه‌ها با فاصله زمانی چند دقیقه تا چند ماه پس از لرزه اصلی رخ می‌دهند.

 

زلزله، زنگ خطری برای کشور ما

 

همان‌طور که گفتیم، کشور ما ایران، از جمله مناطق زلزله‌خیز جهان و دارای گسل‌های متعدد و فراوان است. ایران روی یکی از دو کمربند بزرگ لرزه خیز کره زمین تحت عنوان "آلپا" قرار گرفته است و همان‌طور که می دانید تاکنون شاهد چندین زلزله مهیب و مخرب در کشور بوده‌ایم. حال که می دانیم زلزله چیست و چه اجزایی دارد خوب است با اهمیت زلزله در کشورمان نیز آشنا شویم. در این راستا می‌خواهیم نگاهی به زلزله‌های اخیر مهم و پر سر و صدا در کشورمان داشته باشیم: اردیبهشت سال ۱۳۰۹ زلزله‌ای به بزرگی ۷.۲ ریشتر در منطقه سلماس اتفاق افتاد. این زلزله جزو مخرب‌ترین زلزله‌های منطقه آذربایجان محسوب می‌شود که قربانیان زیادی به جا گذاشت و بسیاری از آثار باستانی منطقه نیز از بین رفت و تخریب شد. میزان تخریب در طول زلزله سلماس به قدری زیاد بوده است که سال ۱۹۳۰ در تاریخ زلزله‌شناسی به نام ۱۹۳۰ سلماس ثبت شده است.

 

در سال ۱۳۴۱، در شهرستان بویین زهرا در جنوب استان قزوین زلزله‌ای با شدت حدود ۷.۲ ریشتر رخ داد. این زلزله در قرن اخیر در نوع خود بی‌سابقه بود و شدت آن به قدری زیاد بود که در تهران نیز احساس شد. تلفات جانی و مالی فراوانی به مردم بویین زهرا وارد شد که به دنبال آن بسیاری از سازمان‌های جهانی و داخلی و نیز افراد به نام در داخل کشور به کمک مردم این منطقه شتافتند. پس از این زلزله، در سال ۵۷ در طبس زمین‌لرزه‌ای ۷.۴ ریشتری اتفاق افتاد که این شهر را به تلی از خاک تبدیل کرد و قربانیان فراوانی به جا گذاشت. ۱۲ سال بعد زلزله‌ای به بزرگی ۷.۴ ریشتر در رودبار و منجیل به وقوع پیوست که علاوه بر به بار آوردن خرابی‌های بسیار، جان بسیاری را گرفت و صدمات مالی فراوانی به مردم وارد کرد. در سال ۸۲، زلزله‌ای در بم رخ داد که بزرگی آن ۶.۶ ریشتر بود. در طی این زلزله هزاران نفر مجروح و عده زیادی کشته شدند و سازه‌های شهر بم به کلی خراب شد. در سال ۹۶ نیز در کرمانشاه زلزله‌ای به شدت ۷.۳ ریشتر این منطقه را لرزاند و افراد زیادی را به کام مرگ کشاند و خسارات زیادی را به مردم تحمیل کرد.

لذا با توجه به زلزله‌خیز بودن کشورمان و با اشاره به زلزله‌های بزرگ و مخربی که در سال‌های اخیر در کشورمان رخ داده است و منجر به تلفات مالی و انسانی فراوانی شده است، لازم است تا همه افراد ضمن کسب کردن اطلاعات ابتدایی در رابطه با این که زلزله چیست و چگونه ایجاد می‌شود، به فکر راهکارهایی عملی برای کاهش بار خسارات ناشی از وقوع زلزله باشند و در راستای رسیدن به آن تلاش کنند. از جمله مهم‌ترین این راهکارها مقاوم‌سازی است که مقاوم‌سازی ساختمان‌ها بخش اصلی این راهکار را تشکیل می‌دهد

شرکت مقاوم سازی در راستای بهبود کیفیت و انجام هر چه بهتر کارهای ساختمانی با شرکت مشاور مقاوم سازی مشورت نموده تا تمامی مراحل را با دقت بیشتری به اتمام برساند. شرکت‌های ساختمانی با بررسی و آنالیز سازه از طریق آزمایش‌های مربوطه جهت شناخت نقاط ضعف سازه، ارائه‌ی مشاوره و طراحی سیستم مقاوم سازی و بازسازی متناسب با وضعیت سازه ی موجود با در نظر گرفتن محدودیت های اجرایی و اقتصادی مربوطه در پروژه های ساختمانی و صنعتی سراسر کشور اقدام به ارائه‌ی خدمات مهندسی مورد نیاز می‌کند. 

 

 

زلزله

 

ثبت نظر

ارسال